Một lớp học luôn có nhiều cách học khác nhau
Một hoạt động vừa được giao. Một vài trẻ lập tức bắt tay vào làm vì muốn tự mình khám phá trước. Một vài trẻ khác vẫn ngồi yên, đọc lại yêu cầu hoặc quan sát những người xung quanh. Có trẻ liên tục đặt câu hỏi, cũng có trẻ gần như không nói gì trong suốt mười phút đầu tiên. Nếu chỉ nhìn lướt qua, rất dễ nghĩ rằng có trẻ nhanh nhẹn hơn, có trẻ chậm chạp hơn. Nhưng khi hoạt động kết thúc, người quan sát kỹ thường nhận ra một điều thú vị: những đứa trẻ ấy không hề đi cùng một con đường, nhưng nhiều khi lại gặp nhau ở cùng một kết quả.
Đó là điều diễn ra mỗi ngày trong những lớp học có trẻ ở giai đoạn đầu đời. Có trẻ học bằng cách thử thật nhiều lần rồi mới hiểu. Có trẻ cần quan sát thật kỹ trước khi bắt đầu. Có trẻ tiếp thu nhanh khi được trò chuyện, trong khi trẻ khác chỉ thật sự ghi nhớ khi được tự tay trải nghiệm. Những khác biệt ấy không phải là điều giáo viên cần sửa, mà là điều giáo viên cần hiểu. Bởi từ rất sớm, mỗi đứa trẻ đã mang theo một cách riêng để khám phá thế giới.
Điều giáo viên nhìn thấy luôn nhiều hơn một bài học
Có một điều rất thú vị khi dự giờ nhiều lớp học. Cùng một nội dung, cùng một mục tiêu, nhưng mỗi giáo viên lại tạo nên một tiết học rất khác. Có người dành nhiều thời gian để trẻ cùng trao đổi trước khi bắt đầu. Có người để cả lớp tự trải nghiệm rồi mới tổng kết. Có người liên tục đặt câu hỏi gợi mở, trong khi người khác chọn lùi lại để quan sát thật lâu trước khi đưa ra bất kỳ hướng dẫn nào.
Điều đó không có nghĩa một người đúng hơn người còn lại. Người giáo viên giàu kinh nghiệm thường hiểu rằng phương pháp chỉ thực sự có ý nghĩa khi phù hợp với lớp học của ngày hôm đó. Một hoạt động khiến trẻ hào hứng hôm nay có thể chưa chắc tạo được hiệu quả vào ngày mai. Một cách hướng dẫn rất phù hợp với nhóm trẻ này cũng có thể cần điều chỉnh khi áp dụng với nhóm khác. Chính vì vậy, người giáo viên không nên trung thành với một phương pháp. Điều đáng để trung thành là quá trình phát triển của trẻ. Khi hiểu trẻ đang cần điều gì, phương pháp sẽ tự nhiên trở thành công cụ, thay vì trở thành khuôn mẫu.
"Không có phương pháp tốt nhất. Chỉ có phương pháp phù hợp nhất với những đứa trẻ trước mặt."
Phân tách để vững nền, tích hợp để phát triển
Không có một phương pháp phù hợp với tất cả trẻ em không đồng nghĩa với việc giáo dục thiếu định hướng. Ngược lại, trẻ vẫn cần được xây dựng nền tảng thật vững ở từng lĩnh vực phát triển. Ngôn ngữ cần được hình thành qua nghe, nói, đọc và diễn đạt. Toán học cần giúp trẻ hiểu quy luật và tư duy logic. Khoa học bắt đầu từ quan sát, đặt câu hỏi và thử nghiệm. Thể chất, nghệ thuật và kỹ năng xã hội cũng đều có những mục tiêu riêng mà trẻ cần được trải nghiệm một cách bài bản. Đó là giai đoạn phân tách, khi mỗi năng lực được nuôi dưỡng đúng với bản chất của mình.
Nhưng cuộc sống không bao giờ chia thành từng môn học riêng biệt. Khi cùng bạn thiết kế một mô hình, thực hiện một dự án khoa học hay giải quyết một tình huống thực tế, trẻ đồng thời sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt, toán học để tính toán, khoa học để suy luận, nghệ thuật để sáng tạo và kỹ năng xã hội để hợp tác. Đó là lúc những nền tảng riêng lẻ được kết nối thành một năng lực tổng thể. UniShine lựa chọn nguyên lý phân tách để vững nền, tích hợp để phát triển cũng vì lý do ấy. Chúng tôi tin rằng giáo dục không phải là tạo ra những đứa trẻ theo kỳ vọng của người lớn, mà là giúp mỗi trẻ phát triển toàn diện và trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
Có lẽ, câu hỏi quan trọng nhất trong giáo dục chưa bao giờ là: "Phương pháp nào tốt nhất?" Câu hỏi đúng hơn là: "Điều gì sẽ giúp đứa trẻ này học tốt hơn hôm qua?" Khi người giáo viên bắt đầu từ câu hỏi ấy, phương pháp sẽ không còn là đích đến để lựa chọn hay bảo vệ. Nó trở thành cây cầu giúp mỗi trẻ tìm được con đường phù hợp với mình. Và đó cũng là lúc lớp học thực sự trở thành nơi mọi đứa trẻ đều có cơ hội lớn lên theo cách riêng, với nền tảng đủ vững để bước vào tương lai bằng chính năng lực và bản sắc của mình.